Υγροβιότοπος Κολοβρεχτη:Τρία χρόνια αδιαφορίας από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας – Η μελέτη του ΕΚΒΥ έμεινε στα χαρτιά

Τον Μάιο του 2023 το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ)-Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας παρέδωσε το έργο: «Αποτύπωση και αξιολόγηση της Περιοχής Προστασίας της Φύσης -Υγρότοπος Ψαχνών Κολοβρέχτης ή Λιβάδι- Προτεραιότητες για την προστασία, διαχείριση, αποκατάσταση και ανάδειξη», στην αναθέτουσα αρχή,  την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.

Η μελέτη, κόστους 37.200 ευρώ, υλοποιήθηκε στο πλαίσιο σχετικής απόφασης του περιφερειακού συμβουλίου (2020) με αρμόδια υπηρεσία την Διεύθυνση Τεχνικών Έργων περιφερειακής ενότητας Εύβοιας. Μία πρώτη παρουσίαση των πορισμάτων πραγματοποιήθηκε από την Περιφέρεια και το ΕΚΒΥ τη Δευτέρα 9 Ιανουαρίου 2023 στην Χαλκίδα και ακολούθησε, με δική μας πρωτοβουλία, παρουσίαση στην Νέα Αρτάκη την Δευτέρα, 22 Ιανουαρίου 2024.

Στο έργο τους οι μελετητές επισημαίνουν την σημασία που έχει ο υδροβιότοπος για την ορνιθοπανίδα και τα μεταναστευτικά είδη καθώς και τη συμβολή του στην βιοποικιλότητα και το μικροκλίμα της περιοχής (115 είδη χλωρίδας και 104 είδη ορνιθοπανίδας εκ των οποίων τα 13 σε υψηλή κατηγορία κινδύνου, όπως και άλλα είδη πανίδας κάποια εκ των οποίων χαρακτηρίζονται «τρωτά»- κινδυνεύοντα).

Καταγράφουν πιέσεις και απειλές που δέχεται ο Κολοβρέχτης στην υψηλή κατηγορία των οποίων εντάσσονται: Η μετατροπή υγροτοπικών εκτάσεων σε αγροτική γη εντατικών καλλιεργειών, η αποστράγγιση-αποξήρανση, η ύπαρξη τού κεντρικού δρόμου Νέας Αρτάκης-Ψαχνών που αποτελεί αιτία θνησιμότητας πουλιών και ζώων, τα βιομηχανικά απόβλητα από την περιοχή της Αρτάκης και τα αγροτοκτηνοτροφικά απόβλητα από τις μονάδες που λειτουργούν εντός και πέριξ της ΖΟΕ καθώς και άλλες πιέσεις πιο χαμηλής έντασης, μεταξύ των οποίων και η σκανδαλώδης εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων (η ένταση αυτής της πίεσης αξιολογείται ως χαμηλή αλλά ενδεχόμενη επέκταση αυτής χρήσης στην περιοχή θα αποτελέσει σωρευτικά μια σημαντική απειλή).

Καταλήγοντας το ΕΚΒΥ προτείνει στην Περιφέρεια και τους συναρμόδιους φορείς (Δήμοι, Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας  – Στερεάς, υπουργείο Περιβάλλοντος) συγκεκριμένες δράσεις προστασίας/διαχείρισης/αποκατάστασης και ανάδειξης του υδροβιότοπου με χρηματοδότηση μέσα από το περιφερειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα Στερεάς Ελλάδας ΕΣΠΑ 2021-2027(για τα είδη και τους τύπους οικοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος), το περιφερειακό σχέδιο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ2019) καθώς «η βιοποικιλότητα και εν γένει οι υγρότοποι και οι προστατευόμενες περιοχές εμφανίζουν υψηλή έως ακραία τρωτότητα στην αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση των βροχοπτώσεων, στην αύξηση της διάρκειας των περιόδων ξηρασίας, στην αύξηση της συχνότητας και της έντασης ακραίων βροχοπτώσεων», την 1η αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών για το υδατικό διαμέρισμα της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας (EL07). Προτείνεται ειδική δράση για την παρακολούθηση αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης των εξαρτώμενων από το νερό οικοτόπων και ειδών. Στη δράση αυτή γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στον Κολοβρέχτη ανάμεσα στους υγροτόπους οι οποίοι φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία υδρόβιων οργανισμών και οι οποίοι χρήζουν προστασίας από τις πιέσεις ανθρωπογενούς προέλευσης.

Προτείνεται ακόμη να συμπεριληφθεί ο Κολοβρέχτης στις δράσεις προτεραιότητας και τις χρηματοδοτικές ανάγκες για τους υγροτόπους σε περιοχές εκτός δικτύου NATURA 2000 και ειδικότερα, α) Την χαρτογράφηση υγροτοπικών και παράκτιων οικοσυστημάτων με σκοπό την διατήρηση, προστασία και διαχείριση τους, β) Την αποκατάσταση κατακερματισμένων τυρφώνων, βάλτων και άλλων υγροτόπων από την ύπαρξη παράνομων δρόμων.

Όσον αφορά τις ειδικότερες ρυθμίσεις, το ΕΚΒΥ προτείνει:

1) Την εκπόνηση υδρολογικής μελέτης για την διαχείριση της ποσότητας των υδάτων που πρέπει να καταλήγει στις ιδανικές ποσότητες νερού που χρειάζεται ο υδροβιότοπος για την επίτευξη επαρκούς, για τα υδρόβια και παρυδάτια πουλιά βάθους νερού, σε τμήματα του υδροβιότοπου.

2)Την οριοθέτηση του υγροτοπικού οικοσυστήματος εντός περιοχής προστασίας της φύσης (ΠΠΦ). Οι περιοχές που έχουν παρανόμως εκχερσωθεί θα πρέπει να αφεθούν για επανάκαμψη ως προς τον υγροτοπικό τους χαρακτήρα.

3)Την χαρτογράφηση των επιτρεπόμενων χρήσεων γης.

4)Την  προστασία και φύλαξη, για την διατήρηση των υπολειμματικών συστάδων με Juniperus phοenicea (άρκευθοι), που  βρίσκονται στο Ν.Δ. άκρο της ΠΠΦ.

5) Την δημιουργία παρόδιου συμπαγούς φυτοφράχτη ανατολικά του δρόμου Νέας Αρτάκης  Ψαχνών  ύψους 2,5 μέτρων με χρήση αυτόχθονων ειδών- θάμνων για τον περιορισμό της όχλησης από τα αυτοκίνητα.

6)Την ένταξη του υγροβιότοπου στην περιοχή αρμοδιότητας της μονάδας διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών Σκύρου και Εύβοιας (ΟΦΥΠΕΚΑ)

7)Υποδομές ερμηνείας και πινακίδες ενημέρωσης. Πινακίδες είχαν τοποθετηθεί το 2006 με πρωτοβουλία της τότε νομαρχίας Εύβοιας, ωστόσο διάφοροι καταπατητές τις έχουν καταστρέψει.

8) Την λήψη μέτρων για τον περιορισμό των φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων, απορριμμάτων κλπ. κάτι το οποίο να σημειώσουμε, αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση η οποία απορρέει από το Προεδρικό Διάταγμα του 1989 (ΦΕΚ642Δ-1-8-89) με το οποίο θεσπίστηκε η Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) και χαρακτηρίστηκε ο Κολοβρέχτης Περιοχής Προστασίας της Φύσης σύμφωνα με τον ν. 1650/1986.

Παρόλο λοιπόν που έχουν περάσει 3 χρόνια από τότε που το ΕΚΒΥ παρέδωσε το έργο, η Περιφέρεια όχι μόνο αγνοεί τις προτεινόμενες δράσεις αλλά άρχισε να εγκαθιστά και ισχυρούς λαμπτήρες φωτισμού σε μεγάλο κομμάτι του κεντρικού δρόμου Νέας Αρτάκης – Ψαχνών, ο φωτισμός των οποίων διαταράσσει την διαβίωση των πουλιών και πολλών έμβιων όντων στον υδροβιότοπο.

ΕΧΟΥΝ ΛΗΦΘΕΙ ΥΠΟΨΗ ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΒΥ ή ΤΟ ΕΡΓΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ ΠΡΟΧΩΡΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΥΠΟΨΗ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ;

Ως ομάδα πολιτών για την προστασία του υγροβιότοπου Κολοβρέχτης  ρωτάμε την Περιφέρεια και τους συναρμόδιους πολιτικούς προϊστάμενους (θεματικό αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος Βαγγέλη Κούκουζα και χωρικό αντιπεριφερειάρχη Εύβοιας Γιώργο Κελαϊδίτη) για ποιον λόγο δεν έχει προχωρήσει η υλοποίηση της μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από δημόσιους πόρους;

Έχουν λάβει την μελέτη οι διάφορες υπηρεσίες αλλά και οι δύο Δήμοι (Χαλκιδέων, Διρφύων – Μεσσαπίων) ώστε να προβούν στις αντίστοιχες παρεμβάσεις που τους αφορούν, όπως αναλυτικά αναφέρονται στην μελέτη;

Θα προχωρήσουν οι προτάσεις της μελέτης ή θα μείνει στα χαρτιά;

Θα αφήσετε άλλη μια φορά τον υδροβιότοπο στις ορέξεις και στις διαθέσεις των διαφόρων ρυπαντών, καταπατητών και εκμεταλλευτών που, όπως συμβαίνει με το Προεδρικό Διάταγμα αλλά και όλην την νομοθεσία υπέρ της φύσης, καθημερινά την ροκανίζουν για να εξασφαλίσουν άλλοι ιδιοτελή, ταπεινά συμφέροντα, άλλοι τα κέρδη τους;

Ιούνιος 2026

ΟΜΑΔΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΟΥ ΚΟΛΟΒΡΕΧΤΗ