Λαγοκέφαλος: Το τοξικό ψάρι που εξαπλώνεται στις ελληνικές θάλασσες – Τι πρέπει να κάνετε αν σας δαγκώσει

Από την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα έως τον Σαρωνικό και την Εύβοια, ο λαγοκέφαλος έχει πάψει να είναι ένα σπάνιο φαινόμενο. Η παρουσία του συνδέεται με κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, μεγάλες ζημιές στην αλιεία και σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα

Δεν είναι πλέον μια σπάνια είδηση από κάποιο απομακρυσμένο νησί του Αιγαίου. Ο λαγοκέφαλος έχει μετατραπεί σε μόνιμο κάτοικο των ελληνικών θαλασσών και η παρουσία του απασχολεί ολοένα και περισσότερο ψαράδες, λουόμενους, επιστήμονες και τοπικές κοινωνίες.

Το ψάρι με την επιστημονική ονομασία Lagocephalus sceleratus θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα ξενικά είδη που έχουν εισβάλει στη Μεσόγειο. Προερχόμενο από τον τροπικό Ινδο-Ειρηνικό Ωκεανό, πέρασε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και εξαπλώθηκε με ταχύτατους ρυθμούς στις ελληνικές θάλασσες.

Σήμερα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την αλιεία. Ο λαγοκέφαλος συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ενώ η παρουσία του μεταβάλλει τις ισορροπίες των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Από τη Διώρυγα του Σουέζ στο Αιγαίο
Ο λαγοκέφαλος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα «Λεσσεψιανού μετανάστη», δηλαδή είδους που μετακινήθηκε από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Η πρώτη εμφάνισή του στις ελληνικές θάλασσες καταγράφηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Μέσα σε λίγα χρόνια εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο και πλέον έχει εγκατασταθεί μόνιμα σε πολλές περιοχές της χώρας.

Αρχικά η παρουσία του ήταν ιδιαίτερα έντονη στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα. Σήμερα όμως οι αναφορές έχουν επεκταθεί σημαντικά βορειότερα.

Η παρουσία του στον Νότιο Ευβοϊκό και στην Ανατολική Αττική θεωρείται πλέον επιβεβαιωμένη. Η σταδιακή εξάπλωσή του δημιουργεί ανησυχία τόσο για τις επιπτώσεις στην αλιεία όσο και για τις πιθανές επαφές με λουόμενους.

Απειλή για τους ψαράδες
Για τους επαγγελματίες αλιείς, ο λαγοκέφαλος έχει μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους των τελευταίων ετών.

Οι ισχυρές σιαγόνες του μπορούν να καταστρέψουν δίχτυα και παραγάδια μέσα σε λίγα λεπτά. Συχνά τα αλιευτικά εργαλεία ανασύρονται κατεστραμμένα, ενώ τα ψάρια που έχουν παγιδευτεί σε αυτά έχουν ήδη καταναλωθεί ή ακρωτηριαστεί.

Ταυτόχρονα, η έντονη παρουσία του λαγοκέφαλου επηρεάζει την αφθονία άλλων ειδών, διαταράσσοντας την ισορροπία των τοπικών οικοσυστημάτων και δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο το έργο των ψαράδων.

Η νευροτοξίνη
Ο λαγοκέφαλος δεν είναι επικίνδυνος μόνο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Το είδος περιέχει μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη, την τετροδοτοξίνη, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση στον άνθρωπο.

Η κατανάλωσή του ενδέχεται να οδηγήσει σε αναπνευστικές διαταραχές, κυκλοφορική ανεπάρκεια, μυϊκή παράλυση και, σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και σε θάνατο.

Το πρόβλημα είναι ότι η τοξίνη δεν κατανέμεται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα μέρη του σώματος του ψαριού. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί τονίζουν ότι κανένα μέρος του λαγοκέφαλου δεν θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση. Η σύσταση είναι σαφής: ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να καταναλώνεται.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι λουόμενοι
Η αυξανόμενη παρουσία του είδους κοντά σε παραλίες και παράκτιες περιοχές έχει οδηγήσει τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό στην έκδοση ειδικών οδηγιών προς το κοινό.

Αν και το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν μεταφέρει την τοξίνη στον άνθρωπο, οι σιαγόνες του είναι εξαιρετικά ισχυρές και μπορούν να προκαλέσουν βαθιά τραύματα και σοβαρή αιμορραγία.

Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία σε περίπτωση συνάντησης με το ψάρι μέσα στο νερό και αποφυγή κάθε προσπάθειας επαφής ή σύλληψής του.

Σε περίπτωση τραυματισμού από δάγκωμα, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός συστήνει:

Άμεσο καθαρισμό του τραύματος με άφθονο καθαρό νερό και σαπούνι.
Εφαρμογή σταθερής πίεσης με καθαρή γάζα ή πανί για τον περιορισμό της αιμορραγίας.
Διατήρηση του τραυματισμένου μέλους σε ανυψωμένη θέση.
Άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας, καθώς μπορεί να απαιτηθούν αντιτετανικός ορός, εξειδικευμένη φροντίδα ή ράμματα.
Σε περίπτωση έντονης αιμορραγίας ή εάν το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή, θα πρέπει να καλείτε αμέσως το ΕΚΑΒ (166) ή τον αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.
Ένα πρόβλημα που ήρθε για να μείνει
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η πλήρης εξάλειψη του λαγοκέφαλου από τη Μεσόγειο είναι πλέον πρακτικά αδύνατη.

Η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών, η διεύρυνση της εξάπλωσής του και η μεγάλη προσαρμοστικότητά του ευνοούν την εγκατάστασή του σε όλο και περισσότερες περιοχές.

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να μάθει να διαχειρίζεται την παρουσία του, περιορίζοντας τις επιπτώσεις στην αλιεία, προστατεύοντας τη δημόσια υγεία και παρακολουθώντας στενά την εξέλιξη ενός φαινομένου που αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές συνέπειες των αλλαγών που συντελούνται σήμερα στη Μεσόγειο.

Naftemporiki.gr