18 δήμαρχοι και 51 αιρετοί με διαπιστωμένες πειθαρχικές ευθύνες από την Αρχή Διαφάνειας

Iδιαίτερα σημαντικά στοιχεία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση περιλαμβάνει η Έκθεση Απολογισμού 2025 της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ), καθώς οι ΟΤΑ εμφανίζονται στις πρώτες θέσεις τόσο ως προς τον αριθμό των καταγγελιών και των διερευνήσεων όσο και ως προς τις περιπτώσεις στις οποίες αναζητήθηκαν πειθαρχικές ή ποινικές ευθύνες.

Την ίδια στιγμή, η Έκθεση καταγράφει μια δεύτερη, εξίσου σημαντική κατεύθυνση: την προσπάθεια ενίσχυσης των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου των Δήμων, της πιστοποίησης των εσωτερικών ελεγκτών και της εφαρμογής συστημάτων διαχείρισης κινδύνων.

Η εικόνα που προκύπτει είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται ψηλά στο ελεγκτικό ενδιαφέρον της ΕΑΔ. Από την άλλη, ενισχύεται σταδιακά ένα μοντέλο πρόληψης, ώστε οι Δήμοι να μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως αδυναμίες, παρατυπίες και κινδύνους πριν αυτοί οδηγήσουν σε καταγγελίες, πειθαρχικές διαδικασίες ή ποινικές υποθέσεις.

Στην πρώτη θέση οι ΟΤΑ στις γενικές καταγγελίες
Από τις 2.754 γενικές καταγγελίες που διαβιβάστηκαν στους Τομείς της Κεντρικής Υπηρεσίας της ΕΑΔ, οι 944, δηλαδή 34,28%, αφορούσαν τον Τομέα ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, Αποκεντρωμένης Διοίκησης και Μετανάστευσης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κατηγορία καταγγελιών στην Κεντρική Υπηρεσία της Αρχής. Ακολουθούν η Υγεία και Πρόνοια με 407 καταγγελίες και η Ασφάλιση, Κοινωνική Αλληλεγγύη και οι Εργασιακές Σχέσεις με 380. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο συγκεκριμένος αριθμός δεν αφορά αποκλειστικά Δήμους, καθώς στον ίδιο Τομέα περιλαμβάνονται και οι Περιφέρειες, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και θέματα Μετανάστευσης. Παρόλα αυτά, η παρουσία της Αυτοδιοίκησης στο συγκεκριμένο πεδίο είναι ιδιαίτερα ισχυρή.

217 υποθέσεις οδηγήθηκαν προς διερεύνηση ή έλεγχο
Η εικόνα παραμένει αντίστοιχη και μετά το πρώτο στάδιο αξιολόγησης των καταγγελιών. Από τις 901 υποθέσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας που κρίθηκε ότι έπρεπε να προχωρήσουν για διερεύνηση ή/και έλεγχο, οι 217, ποσοστό 24,09%, αφορούσαν τον Τομέα ΟΤΑ, Αποκεντρωμένης Διοίκησης και Μετανάστευσης. Και εδώ πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ των επιμέρους Τομέων της ΕΑΔ. Αντίστοιχα, από τις 596 ολοκληρωμένες διερευνήσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας, οι 135, δηλαδή 22,65%, αφορούσαν τον ίδιο Τομέα, κατατάσσοντάς τον και πάλι στην πρώτη θέση.

61 εντολές και 44 εκθέσεις ελέγχου στον Τομέα ΟΤΑ
Κατά το 2025 εκδόθηκαν 61 εντολές ελέγχου για τον Τομέα ΟΤΑ, Αποκεντρωμένης Διοίκησης και Μετανάστευσης. Οι συγκεκριμένες εντολές αντιστοιχούν στο 13,47% των 453 εντολών ελέγχου της Κεντρικής Υπηρεσίας. Παράλληλα, από τις 482 ολοκληρωμένες εκθέσεις ελέγχου της Κεντρικής Υπηρεσίας, οι 44 αφορούσαν τον συγκεκριμένο Τομέα, δηλαδή ποσοστό 9,13%.

Στους Δήμους το 44,41% των προσώπων για τα οποία αναζητήθηκαν ευθύνες
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ένα στοιχείο που αφορά πλέον ειδικά τους Δήμους και όχι τον ευρύτερο Τομέα της ΕΑΔ. Κατά το 2025 αναζητήθηκαν πειθαρχικές ή/και ποινικές ευθύνες για συνολικά 295 φυσικά πρόσωπα. Από αυτά, τα 131 αφορούσαν Δήμους, δηλαδή ποσοστό 44,41%. Η επόμενη κατηγορία ήταν τα ΝΠΔΔ με 50 πρόσωπα και ποσοστό 16,95%, τα Υπουργεία με 36 και οι Περιφέρειες με 35. Η ίδια η ΕΑΔ αναφέρει ότι τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας στο συγκεκριμένο σύνολο ελεγχόμενων προσώπων διαπιστώθηκαν στους Δήμους. Το στοιχείο, βέβαια, πρέπει να διαβάζεται με ακρίβεια: δεν σημαίνει ότι παραβάσεις διαπιστώθηκαν στο 44,41% των Δήμων ή των δημοτικών υπαλλήλων. Σημαίνει ότι από τα 295 πρόσωπα για τα οποία οι συγκεκριμένοι έλεγχοι οδήγησαν σε αναζήτηση πειθαρχικών ή ποινικών ευθυνών, τα 131 συνδέονταν με Δήμους.

18 δήμαρχοι και 51 αιρετοί με διαπιστωμένες πειθαρχικές ευθύνες
Συνολικά για 271 φυσικά πρόσωπα διαπιστώθηκαν πειθαρχικές ευθύνες και ζητήθηκε η πειθαρχική τους δίωξη.

Από αυτά:

18 ήταν δήμαρχοι, δηλαδή 6,64%,
51 ήταν αιρετοί Α΄ και Β΄ βαθμού, πλην δημάρχων, δηλαδή 18,82%,
91 ήταν υπάλληλοι,
45 προϊστάμενοι Διεύθυνσης,
και 40 προϊστάμενοι Τμήματος.
Παράλληλα, η ΕΑΔ διερεύνησε πειθαρχικές υποθέσεις με ποινικό σκέλος για συνολικά 1.804 πρόσωπα, εκ των οποίων 1.594 υπάλληλοι και 210 αιρετοί. Από τους υπαλλήλους, 353 ήταν υπάλληλοι Δήμων, αποτελώντας τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία μετά το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.

56 δημοτικοί υπάλληλοι σε πειθαρχική διαδικασία μετά από εκθέσεις της ΕΑΔ
Η ΕΑΔ παρακολούθησε επίσης την εφαρμογή προτάσεων αναζήτησης ευθυνών που είχαν συμπεριληφθεί στις εκθέσεις της. Για 198 ελεγχόμενα πρόσωπα προέκυψε έναρξη πειθαρχικής διαδικασίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν 56 δημοτικοί υπάλληλοι και 41 αιρετοί, ενώ ακολουθούσαν 53 υπάλληλοι υπουργείων ή ΝΠΔΔ, 22 μέλη ΔΕΠ και 15 υπάλληλοι Περιφερειών. Από τα 198 πρόσωπα, 153 κλήθηκαν σε απολογία και 45 παραπέμφθηκαν ενώπιον πειθαρχικού συμβουλίου. Εκδόθηκαν 64 αποφάσεις, από τις οποίες 41 ήταν απαλλακτικές και 23 επέβαλαν πειθαρχική ποινή. 2025-ekthesi-apologismou

Στο επίκεντρο οι Υπηρεσίες Δόμησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ΕΑΔ στις Υπηρεσίες Δόμησης των Δήμων. Από τους 722 προγραμματισμένους ελέγχους Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης και Οικονομικών Συμφερόντων, οι 670 αφορούσαν υπαλλήλους ΥΔΟΜ. Πρόκειται για περίπου 92,8% του συνόλου των συγκεκριμένων ελέγχων. Μεταξύ των ευρημάτων καταγράφονται περιπτώσεις μη αιτιολογημένης προσαύξησης περιουσίας, συμμετοχής σε επιχειρήσεις ή άσκησης ιδιωτικού έργου χωρίς την προβλεπόμενη άδεια, καθώς και οκτώ περιπτώσεις ενδεχόμενης εμπλοκής υπαλλήλων ΥΔΟΜ σε διαδικασίες έκδοσης αδειών δόμησης για εταιρείες με τις οποίες φαίνονταν να συνδέονται. Παράλληλα, οι Υπηρεσίες Δόμησης συμπεριλήφθηκαν και στους συστημικούς ελέγχους της ΕΑΔ για πολεοδομικά ζητήματα.

Η ενίσχυση του Εσωτερικού Ελέγχου στους Δήμους
Η Έκθεση δεν περιορίζεται, ωστόσο, στην καταγραφή παραβάσεων και πειθαρχικών υποθέσεων. Ένα μεγάλο μέρος της στρατηγικής της ΕΑΔ αφορά την ενίσχυση του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου, ώστε οι ίδιοι οι δημόσιοι φορείς και οι Δήμοι να μπορούν να αναγνωρίζουν εγκαίρως τους κινδύνους και τις οργανωτικές τους αδυναμίες. Η ΕΑΔ συνέχισε την εφαρμογή του πλαισίου του ν. 4795/2021 και προχώρησε σε προτάσεις για τροποποίηση και συμπλήρωση του θεσμικού πλαισίου. Μεταξύ άλλων προτείνονται:

ελάχιστος χρόνος παραμονής των εσωτερικών ελεγκτών στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου,
χρήση της νέας Πλατφόρμας Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου Δημοσίου Τομέα,
καθορισμός αποζημίωσης για τα μέλη των Επιτροπών Ελέγχου,
εφαρμογή των Προτύπων της ΕΑΔ στον εσωτερικό έλεγχο.

Πιλοτικός Εσωτερικός Έλεγχος σε Δήμους
Ιδιαίτερα σημαντικό για την Αυτοδιοίκηση είναι ότι η ΕΑΔ πραγματοποίησε δύο Πιλοτικά Προγράμματα Διενέργειας Έργων Εσωτερικού Ελέγχου. Στα προγράμματα συμμετείχαν Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου φορέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ βαθμού, μαζί με ΜΕΕ Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Σκοπός ήταν η παροχή πρακτικής καθοδήγησης και τεχνογνωσίας – on the job training – στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου, με αντικείμενο ιδιαίτερα τη διενέργεια συμβουλευτικών έργων που σχετίζονται με τη διαχείριση κινδύνων. Με άλλα λόγια, στόχος δεν είναι πλέον απλώς ένας Δήμος να διαθέτει τυπικά μία Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, αλλά αυτή να μπορεί να πραγματοποιεί πραγματικούς ελέγχους και να λειτουργεί ως εργαλείο πρόληψης.

31 στελέχη ΟΤΑ στο πρόγραμμα πιστοποίησης Εσωτερικών Ελεγκτών
Στο Πρόγραμμα Πιστοποίησης Ελεγκτικής Επάρκειας Εσωτερικού Ελεγκτή Δημοσίου Τομέα συμμετείχαν συνολικά 142 εκπαιδευόμενοι. Οι 31 προέρχονταν από ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού. Συνολικά 137 από τους 142 εκπαιδευόμενους ολοκλήρωσαν επιτυχώς το πρόγραμμα, δηλαδή ποσοστό 96,5%. Η ΕΑΔ παρείχε επίσης στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου πρότυπα για:

το Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών,
την Ετήσια Έκθεση της ΜΕΕ,
τον Κανονισμό Λειτουργίας,
τη σύσταση Επιτροπών Ελέγχου,
την ανάθεση υπηρεσιών εσωτερικού ελέγχου,
τον σχεδιασμό και την πραγματοποίηση προγραμματισμένων ελέγχων.
Παράλληλα τηρεί και επικαιροποιεί το Μητρώο Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου του δημόσιου τομέα.

Περίπου 660 μέλη στο Δίκτυο Εσωτερικών Ελεγκτών
Το Δίκτυο Εσωτερικών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης αριθμούσε περίπου 660 μέλη. Η ΕΑΔ πραγματοποίησε ειδικά webinars για την κατάρτιση της Ετήσιας Έκθεσης των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, ενώ τον Ιούνιο του 2025 διοργάνωσε ημερίδα με θέμα: «Ο Εσωτερικός Έλεγχος στη δημόσια διοίκηση: Θεσμοθέτηση – Εφαρμογή – Προοπτική» με τη συμμετοχή 571 ατόμων. Στην ημερίδα συμμετείχε και η Αυτοδιοίκηση, με εκπροσώπους της να αναφέρονται στην προστιθέμενη αξία που μπορεί να έχει ο εσωτερικός έλεγχος στη λειτουργία των φορέων.

Διαχείριση κινδύνων: 11 στελέχη ΟΤΑ στην πιστοποίηση
Η λειτουργία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου συνδέεται άμεσα και με τη διαχείριση κινδύνων. Στο πρόγραμμα πιστοποίησης Διαχειριστών Κινδύνων συμμετείχαν συνολικά 79 στελέχη, από τα οποία 11 προέρχονταν από ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού. Παράλληλα, η ΕΑΔ πραγματοποίησε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις ειδικά για ΟΤΑ Α΄ βαθμού, με στόχο την εφαρμογή της διαχείρισης κινδύνων στην πράξη. Τον Νοέμβριο πραγματοποιήθηκε και ειδικό webinar με θέμα: «Διαχείριση Κινδύνων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση Α΄ Βαθμού: Εργαλεία, Προκλήσεις».

Το επόμενο βήμα για το 2026
Η κατεύθυνση γίνεται ακόμη πιο σαφής στον προγραμματισμό της ΕΑΔ για το 2026. Προβλέπεται:

πιλοτική λειτουργία του Πληροφοριακού Συστήματος για το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου στον δημόσιο τομέα,
κατάρτιση νέων προτύπων εσωτερικού ελέγχου,
νέες εκπαιδευτικές δράσεις για στελέχη ΜΕΕ,
νέοι κύκλοι πιστοποίησης Εσωτερικών Ελεγκτών,
ανάπτυξη του πληροφοριακού συστήματος «Μητρώο Κινδύνων Δημόσιου Τομέα»,
ανάπτυξη του Κεντρικού Αποθετηρίου Κινδύνων Διαφθοράς,
και δράσεις ενημέρωσης ειδικά προς τους ΟΤΑ Α΄ βαθμού.
Η κατεύθυνση αυτή δείχνει ότι η ΕΑΔ επιδιώκει σταδιακά ένα περισσότερο ψηφιοποιημένο, τυποποιημένο και μετρήσιμο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου σε ολόκληρο το Δημόσιο και, κατ’ επέκταση, στους Δήμους.

Το μήνυμα για τους Δήμους
Τα στοιχεία της Έκθεσης Απολογισμού 2025 είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Από τη μία πλευρά, οι ΟΤΑ βρίσκονται στην πρώτη θέση στις γενικές καταγγελίες που διαχειρίστηκε η Κεντρική Υπηρεσία της ΕΑΔ και στις υποθέσεις που οδηγήθηκαν σε περαιτέρω διερεύνηση. Επιπλέον, από τα 295 φυσικά πρόσωπα για τα οποία αναζητήθηκαν πειθαρχικές ή ποινικές ευθύνες, τα 131 ή 44,41% συνδέονταν με Δήμους. Από την άλλη πλευρά, η ίδια η ΕΑΔ επενδύει πλέον σημαντικά στη λειτουργία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου των Δήμων, στην εκπαίδευση των στελεχών τους και στη διαχείριση κινδύνων.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Εσωτερικός Έλεγχος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία τυπική διοικητική υποχρέωση. Σε έναν Δήμο με μεγάλο όγκο δημοσίων συμβάσεων, οικονομικών συναλλαγών, πολεοδομικών διαδικασιών, αδειοδοτήσεων και διαχείρισης δημόσιας περιουσίας, μία ουσιαστικά λειτουργούσα Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου μπορεί να αποτελέσει το βασικό εργαλείο για τον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων, την πρόληψη λαθών και παρατυπιών και την προστασία τόσο του Δήμου όσο και των ίδιων των αιρετών και των εργαζομένων του.

Πηγή: Εθνική Αρχή Διαφάνειας,
Έκθεση Απολογισμού 2025.

Myota.gr