«Φρένο» στις αγωγές του Δημοσίου για ιδιωτικά ακίνητα

Νέα αναστολή στις διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο

Νέα ρύθμιση που ψηφίστηκε στη Βουλή βάζει προσωρινό τέλος στο κύμα αγωγών που καταθέτει το Δημόσιο, διεκδικώντας ιδιωτικά ακίνητα, ολόκληρες γειτονιές ή εκτάσεις ακόμη και στο κέντρο της πρωτεύουσας και άλλων μεγάλων πόλεων.

Η προηγούμενη προθεσμία είχε λήξει στις 31 Ιανουαρίου, χωρίς όμως να έχει προωθηθεί η οριστική νομοθετική λύση που είχε εξαγγελθεί από τις αρχές του 2024 από τον τότε υπουργό Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης. Έτσι κρίθηκε αναγκαία μια νέα μεταβατική ρύθμιση.

Πάγωμα αγωγών έως το τέλος Μαΐου

Με διάταξη που εντάχθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείο Δικαιοσύνης, αναστέλλονται έως τα τέλη Μαΐου οι νέες αγωγές του Δημοσίου για διεκδίκηση ακινήτων. Στο διάστημα αυτό αναμένεται να παρουσιαστεί το νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο θα καθορίζει με σαφή κριτήρια πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις το Δημόσιο θα μπορεί να προσφεύγει στη Δικαιοσύνη.

Μέχρι σήμερα, το Δημόσιο έχει κινηθεί δικαστικά ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν διαθέτει σαφή τίτλο ιδιοκτησίας, επικαλούμενο συχνά τη διαδοχή του από το Οθωμανικό Κράτος.

Χιλιάδες υποθέσεις σε όλη τη χώρα

Αν και δεν υπάρχει ακριβής συνολικός αριθμός, οι αγωγές του Δημοσίου εκτιμάται ότι ξεπερνούν τις 6.000 και ενδέχεται να αυξηθούν όσο ολοκληρώνεται η κτηματογράφηση.

Στο παρελθόν, διεκδικήθηκαν ολόκληρες περιοχές σε πυκνοδομημένες ζώνες της Αττικής, όπως ο Κορυδαλλός και η Νίκαια, αλλά και εκτάσεις στην Καρδίτσα, σε νησιά του Αιγαίου, του Αργοσαρωνικού, στα Επτάνησα και στην Κρήτη.

Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, μόνο το 2023 κατατέθηκαν:

• 857 νέες κτηματολογικές αγωγές
• 465 εφέσεις
• 179 αναιρέσεις

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν χιλιάδες παραστάσεις στα δικαστήρια. Αξιοσημείωτο είναι ότι το Δημόσιο χάνει σχεδόν τα τρία τέταρτα των υποθέσεων στις οποίες ασκεί έφεση.

Διεκδικήσεις με βάση οθωμανικά έγγραφα

Σε πολλές περιπτώσεις, οι κτηματικές υπηρεσίες βασίζουν τις διεκδικήσεις τους σε έγγραφα της περιόδου της Τουρκοκρατίας, χωρίς σαφή οριοθέτηση ή χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί από την απελευθέρωση έως σήμερα.

Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος έχει κρίνει ότι δεν αρκεί η επίκληση παλαιών οθωμανικών εγγράφων. Απαιτούνται τίτλοι ιδιοκτησίας ή αποδείξεις πραγματικής νομής και κατοχής εκ μέρους του Δημοσίου.

Το ζήτημα των δασικών χαρτών

Σημαντικό ρόλο στις διεκδικήσεις παίζει και ο χαρακτηρισμός εκτάσεων ως δασικών, ακόμη και σε περιπτώσεις που έχουν αποχαρακτηριστεί ή δεν υλοποιήθηκαν ποτέ παλαιές απαλλοτριώσεις (προ του 1950).

Ο πρόεδρος του Τμήματος Δυτικής Κρήτης του Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Βασίλης Κοντεζάκης, προειδοποιεί ότι η ολοκλήρωση της κτηματογράφησης χωρίς να έχουν ενσωματωθεί οι αποφάσεις των Επιτροπών Εξέτασης Αντιρρήσεων δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για χιλιάδες ιδιοκτήτες.

Από τις περίπου 464.000 αντιρρήσεις που έχουν κατατεθεί πανελλαδικά, λιγότερες από τις μισές έχουν εξεταστεί. Αν η διαδικασία ολοκληρωθεί χωρίς να ενσωματωθούν οι σχετικές αποφάσεις, πολλές εκτάσεις ενδέχεται να εμφανιστούν ως δημόσιες, αναγκάζοντας τους πολίτες να κινηθούν δικαστικά.

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση

Η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση:

• Παρατείνει έως τα τέλη Μαΐου την αναστολή άσκησης αγωγών που σχετίζονται με πρώτες εγγραφές στο Κτηματολόγιο.
• Αποσύρει από τα πινάκια των δικαστηρίων υποθέσεις που είχαν οριστεί για συζήτηση έως τότε.
• Προβλέπει επαναπροσδιορισμό τους μετά την 31η Μαΐου.
• Δίνει δυνατότητα συνέχισης της δίκης εφόσον το ζητήσει ο αντίδικος και το εγκρίνει ο πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου.
• Ορίζει ότι το διάστημα έως την 31η Μαΐου 2026 δεν προσμετράται στην προθεσμία των οκτώ μηνών που προβλέπει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας