Τραπεζικός αποκλεισμός σε 67 Δήμους – Χωρίς τραπεζικό κατάστημα σχεδόν 500.000 πολίτες

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς η συρρίκνωση του τραπεζικού δικτύου επηρεάζει την καθημερινότητα των κατοίκων, την εξυπηρέτηση ηλικιωμένων, τις τοπικές επιχειρήσεις και την οικονομική δραστηριότητα σε ορεινές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Μείωση κατά 67% των τραπεζικών καταστημάτων

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών που επικαλούνται τα σχετικά δημοσιεύματα, το δίκτυο των τραπεζικών καταστημάτων στην Ελλάδα έχει υποστεί δραστική συρρίκνωση.

Από 4.097 καταστήματα το 2008, ο αριθμός τους έχει περιοριστεί σε 1.352, καταγράφοντας μείωση περίπου 67%.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος, τις συγχωνεύσεις τραπεζών, τη μείωση του λειτουργικού κόστους και τη σταδιακή μεταφορά των συναλλαγών στις ψηφιακές υπηρεσίες.

Ωστόσο, η γεωγραφική κατανομή των καταστημάτων δημιουργεί σημαντικές ανισότητες, καθώς οι κάτοικοι πολλών περιοχών της περιφέρειας δεν διαθέτουν τις ίδιες δυνατότητες φυσικής εξυπηρέτησης με τους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων.

67 Δήμοι χωρίς τραπεζικό κατάστημα

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το στοιχείο ότι 67 Δήμοι της χώρας δεν διαθέτουν κανένα τραπεζικό κατάστημα, με αποτέλεσμα σχεδόν 500.000 κάτοικοι να στερούνται τη δυνατότητα εξυπηρέτησης από φυσικό υποκατάστημα στον Δήμο τους.

Παράλληλα:

• 2,5 εκατομμύρια πολίτες κατοικούν σε απόσταση μεγαλύτερη των 5 χιλιομέτρων από το πλησιέστερο τραπεζικό κατάστημα.
• 1,3 εκατομμύρια πολίτες απέχουν περισσότερα από 5 χιλιόμετρα ακόμη και από το πλησιέστερο ΑΤΜ.
• Το 96,1% των πολιτών που απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από ΑΤΜ κατοικεί εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη γεωγραφική διάσταση του προβλήματος, το οποίο δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα τραπεζικών υπηρεσιών αλλά και τις πραγματικές δυνατότητες πρόσβασης σε αυτές.

Σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, μια απόσταση λίγων χιλιομέτρων μπορεί να απαιτεί σημαντικό χρόνο μετακίνησης, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει επαρκής δημόσια συγκοινωνία.

ΑΤΜ και πρόσθετες επιβαρύνσεις

Η απομάκρυνση των τραπεζικών καταστημάτων συνοδεύεται σε αρκετές περιπτώσεις και από περιορισμό της παρουσίας τραπεζικών ΑΤΜ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται στα δημοσιεύματα, στην ελληνική επικράτεια λειτουργούν περίπου 5.000 έως 5.500 ΑΤΜ, συμπεριλαμβανομένων των μηχανημάτων των τραπεζών και των ανεξάρτητων παρόχων. Σε ορισμένες τουριστικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, μέρος των αναγκών ανάληψης μετρητών καλύπτεται από ανεξάρτητα δίκτυα, όπως η Euronet.

Η εξάρτηση από αυτά τα δίκτυα εγείρει ζητήματα κόστους εξυπηρέτησης και διαφάνειας των χρεώσεων, παρότι το ισχύον καθεστώς προμηθειών προβλέπει περιορισμούς και απαλλαγές για συγκεκριμένες αναλήψεις. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για περιοχές όπου η πρόσβαση σε μετρητά παραμένει αναγκαία για την καθημερινή οικονομική δραστηριότητα.

Ψηφιακές υπηρεσίες και ηλικιωμένοι

Η επέκταση του ηλεκτρονικού τραπεζικού συστήματος έχει διευκολύνει σημαντικά τις συναλλαγές για μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Ωστόσο, δεν έχουν όλοι οι πολίτες τις ίδιες ψηφιακές δεξιότητες ή την απαραίτητη πρόσβαση σε τεχνολογικές υποδομές. Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία, οι κάτοικοι περιοχών με ανεπαρκή διαδικτυακή κάλυψη και όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες. Η φυσική παρουσία τραπεζικών υπηρεσιών εξακολουθεί επομένως να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής συμπερίληψης.

Οι επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες και τους Δήμους

Η αποχώρηση των τραπεζών από μικρούς Δήμους δεν επηρεάζει μόνο τους μεμονωμένους καταναλωτές. Δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες για επαγγελματίες, μικρές επιχειρήσεις, αγρότες και κατοίκους που χρειάζονται τακτική πρόσβαση σε μετρητά ή σε υπηρεσίες που απαιτούν φυσική παρουσία. Παράλληλα, η συγκέντρωση τραπεζικών υπηρεσιών σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα ενισχύει την εξάρτηση των μικρότερων οικισμών από γειτονικές πόλεις.

Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το πρόβλημα συνδέεται με τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών στην περιφέρεια, την κοινωνική συνοχή και την αντιμετώπιση της πληθυσμιακής αποδυνάμωσης.

Η πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για τις υποδομές που απαιτούνται ώστε οι κάτοικοι μικρών και απομακρυσμένων Δήμων να μπορούν να ζουν και να δραστηριοποιούνται στον τόπο τους.

Η παρέμβαση της Μιλένας Αποστολάκη

Με την επίκαιρη ερώτησή της, η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ αναδεικνύει την ανάγκη κυβερνητικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση του τραπεζικού αποκλεισμού. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αντίθεση ανάμεσα στη σημαντική κερδοφορία των τραπεζών και στη συνεχιζόμενη συρρίκνωση της φυσικής παρουσίας τους σε πολλές περιοχές της χώρας. Η παρέμβαση θέτει το ζήτημα της κοινωνικής ευθύνης των τραπεζικών ιδρυμάτων και της ανάγκης να διασφαλίζεται η πρόσβαση όλων των πολιτών σε βασικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη να εξεταστούν θεσμικές παρεμβάσεις που θα διασφαλίζουν την επαρκή γεωγραφική κάλυψη του τραπεζικού δικτύου.

Ζήτημα ισότιμης πρόσβασης για την ελληνική περιφέρεια

Η συζήτηση για τον τραπεζικό αποκλεισμό υπερβαίνει τα όρια της λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος. Αφορά την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες και τη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να διατηρούν την οικονομική και κοινωνική τους δραστηριότητα.

Για τους 67 Δήμους που δεν διαθέτουν τραπεζικό κατάστημα, το ερώτημα είναι πώς μπορεί να διασφαλιστεί η εξυπηρέτηση των κατοίκων χωρίς δυσανάλογες μετακινήσεις και πρόσθετο κόστος. Η κοινοβουλευτική παρέμβαση επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο την ανάγκη συνδυασμού του ψηφιακού μετασχηματισμού με τη διατήρηση προσβάσιμων φυσικών τραπεζικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα στις περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές γεωγραφικές και δημογραφικές προκλήσεις.