Συκοφαντική δυσφήμιση στο διαδίκτυο: Οι ποινές που προβλέπει ο νόμος – Τι ισχύει για αναρτήσεις και σχόλια στα social media

Η ευκολία με την οποία μπορεί κάποιος να δημοσιεύσει ένα σχόλιο στο Facebook, να αναρτήσει ένα βίντεο στο TikTok ή να κοινοποιήσει μια ανάρτηση στο Instagram ή στο X,έχει αυξήσει σημαντικά τα περιστατικά διαδικτυακών προσβολών της προσωπικότητας

Πολλοί χρήστες θεωρούν λανθασμένα ότι πίσω από μια οθόνη μπορούν να γράψουν οτιδήποτε χωρίς συνέπειες. Η πραγματικότητα, όμως, είναι εντελώς  διαφορετική.

Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για όσους διαδίδουν ψευδή γεγονότα που πλήττουν την τιμή και την υπόληψη άλλου προσώπου, ενώ οι ποινές γίνονται αυστηρότερες όταν η πράξη τελείται δημόσια μέσω του διαδικτύου.

Τι θεωρείται συκοφαντική δυσφήμιση

Σύμφωνα με το άρθρο 363 του Ποινικού Κώδικα, συκοφαντική δυσφήμιση διαπράττει όποιος ισχυρίζεται ή διαδίδει ενώπιον τρίτων ένα ψευδές γεγονός για κάποιον άλλον,γνωρίζοντας ότι είναι ψευδές, με αποτέλεσμα να μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του.

Οι ποινές που προβλέπει ο Ποινικός Κώδικας

Με τις πρόσφατες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, όταν η συκοφαντική δυσφήμιση τελείται δημόσια ή μέσω διαδικτύου – όπως σε Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube, blogs ή ιστοσελίδες – προβλέπεται:

φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών,
χρηματική ποινή που επιβάλλεται από το δικαστήριο σύμφωνα με τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα.

Παράλληλα, το θύμα μπορεί να στραφεί και στα πολιτικά δικαστήρια, ζητώντας χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, καθώς και τη διαγραφή του δυσφημιστικού περιεχομένου, όπου αυτό είναι εφικτό.

Τι ισχύει για τα σχόλια στο Facebook και στα υπόλοιπα social media

Πολλοί πιστεύουν ότι μόνο μια ανάρτηση μπορεί να οδηγήσει σε δίωξη. Στην πράξη, όμως, και ένα σχόλιο κάτω από ανάρτηση μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ποινικής διερεύνησης, εφόσον περιέχει ψευδείς ισχυρισμούς που προσβάλλουν την προσωπικότητα άλλου προσώπου.

Το ίδιο μπορεί να ισχύσει για:

σχόλια στο Facebook,
σχόλια στο Instagram,
δημοσιεύσεις στο X,
βίντεο ή σχόλια στο TikTok,
αναρτήσεις σε blogs και forums,
δημόσιες κριτικές ή καταγγελίες που περιέχουν ψευδή γεγονότα.

Ακόμη και η αναδημοσίευση (share) ή η αναπαραγωγή ψευδών πληροφοριών μπορεί, ανάλογα με τις περιστάσεις της υπόθεσης, να αξιολογηθεί δικαστικά ως συμβολή στη διάδοση δυσφημιστικού περιεχομένου.

Μπορεί να εντοπιστεί ένας ανώνυμος χρήστης;

Η αντίληψη ότι οι χρήστες παραμένουν ανώνυμοι στο διαδίκτυο είναι λανθασμένη. Κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας και στο πλαίσιο της νόμιμης διαδικασίας, είναι δυνατόν να αναζητηθούν στοιχεία που συμβάλλουν στην ταυτοποίηση του υπεύθυνου μιας παράνομης δημοσίευσης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Πότε μια γνώμη δεν αποτελεί αδίκημα

Η αυστηρή κριτική, η διαφωνία ή μια προσωπική αξιολόγηση δεν συνιστούν αυτομάτως συκοφαντική δυσφήμιση. Η ελευθερία της έκφρασης προστατεύεται από το Σύνταγμα. Ωστόσο, όταν κάποιος παρουσιάζει ως αληθινά γεγονότα πληροφορίες που γνωρίζει ότι είναι ψευδείς και αυτές πλήττουν την υπόληψη ενός ανθρώπου,υπέχει ποινική και αστική ευθύνη.

Παραδείγματα από τη νομολογία

Η ελληνική Δικαιοσύνη έχει ήδη εξετάσει αρκετές υποθέσεις που αφορούν αναρτήσεις και σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Αποζημίωση 5.000 ευρώ για συκοφαντικά σχόλια στο Facebook

Με τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, χρήστης του Facebook υποχρεώθηκε να καταβάλει 5.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, εξαιτίας υβριστικών και συκοφαντικών αναρτήσεων σε βάρος άλλου χρήστη. Παράλληλα, το δικαστήριο διέταξε την αφαίρεση των επίμαχων δημοσιεύσεων, προβλέποντας επιπλέον οικονομικές συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

• Καταδίκη για δραστηριότητα στο Facebook

Σε άλλη υπόθεση, δικαστήριο επέβαλε ποινή φυλάκισης έξι μηνών σε χρήστη του Facebook για διαδικτυακή συμπεριφορά που κρίθηκε δυσφημιστική στο πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης. Η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονο δημόσιο διάλογο σχετικά με τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι οι αναρτήσεις, τα σχόλια και οι δημόσιες δημοσιεύσεις στα κοινωνικά δίκτυα δεν αντιμετωπίζονται ως «ανέξοδες» εκφράσεις. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου, μπορούν να οδηγήσουν τόσο σε ποινικές κυρώσεις όσο και σε αξιώσεις αποζημίωσης από το θιγόμενο πρόσωπο.