Ράλι στα καύσιμα: Νέα επιβάρυνση στους προϋπολογισμούς των Δήμων

Η τιμή του Brent ξεπέρασε την Παρασκευή ακόμη και τα 108 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει στην περιοχή των 105-106 δολαρίων, καταγράφοντας εβδομαδιαία άνοδο σχεδόν 11%. Στο τέλος της συνεδρίασης της Παρασκευής το Brent διαμορφώθηκε στα 104,61 δολάρια, παραμένοντας πάνω από 8% υψηλότερα σε εβδομαδιαία βάση. (ertnews.gr)

Η βασική αιτία της νέας αναταραχής είναι η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και κυρίως οι φόβοι για τις ενεργειακές ροές μέσω του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ. Οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές έχουν ενισχύσει την ανησυχία για την επάρκεια της προσφοράς, ενώ η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προειδοποιεί για σημαντική υποχώρηση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου μέσα στο 2026. (Reuters)

Πάνω από 2,10 ευρώ η μέση τιμή της αμόλυβδης

Το διεθνές ράλι έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στις αντλίες στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία, η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει ξεπεράσει τα 2,10 ευρώ το λίτρο, καθώς η εγχώρια αγορά προσαρμόζεται στις αυξημένες διεθνείς τιμές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης. (CNN)

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τους Δήμους, καθώς η αύξηση δεν αφορά μόνο τις μετακινήσεις των πολιτών. Οι ΟΤΑ διαθέτουν μεγάλους στόλους οχημάτων και μηχανημάτων: απορριμματοφόρα, φορτηγά, οχήματα καθαριότητας, μηχανήματα έργου, οχήματα τεχνικών υπηρεσιών και Πολιτικής Προστασίας.

Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για ανελαστική δαπάνη. Η αποκομιδή των απορριμμάτων, για παράδειγμα, δεν μπορεί να περιοριστεί επειδή αυξήθηκε η τιμή του diesel.

Φόβοι για πετρέλαιο θέρμανσης κοντά στα 2 ευρώ

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η επερχόμενη περίοδος διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, η οποία ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.

Οι πρώτες εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για τιμή εκκίνησης που, εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές συνθήκες στις διεθνείς αγορές, μπορεί να ξεπεράσει τα 1,90 ευρώ το λίτρο και να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ. (olympia)

Στην πράξη, μια προμήθεια 1.000 λίτρων με τιμή 1,90 ευρώ συνεπάγεται δαπάνη 1.900 ευρώ.

Για τους Δήμους η εξέλιξη είναι κρίσιμη ενόψει χειμώνα, καθώς αφορά τη θέρμανση σχολείων, παιδικών σταθμών, δημοτικών κτιρίων, αθλητικών και πολιτιστικών εγκαταστάσεων και άλλων δημοτικών δομών.

Στα 80 ευρώ/MWh και το φυσικό αέριο

Παράλληλα με το πετρέλαιο, ισχυρή άνοδο καταγράφει και το φυσικό αέριο. Το ευρωπαϊκό TTF κινήθηκε κοντά στα 80 ευρώ/MWh, στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν νέες ανησυχίες για την τροφοδοσία LNG και ενώ τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. (The Wall Street Journal)

Η άνοδος του φυσικού αερίου έχει διπλή σημασία για τους Δήμους: επιβαρύνει άμεσα εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν αέριο και ταυτόχρονα μπορεί να αυξήσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και, τελικά, τις δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ΕΕΤΑΑ είχε ήδη καταγράψει αύξηση 40% στο ενεργειακό κόστος

Το νέο κύμα ανατιμήσεων έρχεται ενώ οι Δήμοι έχουν ήδη υποστεί σημαντική αύξηση του ενεργειακού τους κόστους.

Η μελέτη της ΕΕΤΑΑ για το «Κόστος Λειτουργίας των Δήμων για την Άσκηση των Αρμοδιοτήτων τους»καταγράφει ότι μετά το 2021 το ενεργειακό κόστος των Δήμων αυξήθηκε κατά περίπου 40%.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η μελέτη επισημαίνει πως οι μεγάλες ετήσιες διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας προκαλούν ανατροπές στις παραδοχές κατάρτισης των δημοτικών προϋπολογισμών.

Ως μεγαλύτερη κατηγορία ενεργειακού κόστους καταγράφεται ο ηλεκτροφωτισμός, ενώ ακολουθούν η κίνηση των δημοτικών οχημάτων —κυρίως των απορριμματοφόρων— και η κατανάλωση ενέργειας των δημοτικών υπηρεσιών.

Ακριβώς δηλαδή οι κατηγορίες που βρίσκονται και πάλι σήμερα στο επίκεντρο των ανατιμήσεων.

Η πίεση περνά και στα ανταποδοτικά

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στην καθαριότητα και στον ηλεκτροφωτισμό, καθώς πρόκειται για ανταποδοτικές υπηρεσίες.

Από τη μία πλευρά, η άνοδος του diesel αυξάνει το κόστος λειτουργίας των απορριμματοφόρων και η αύξηση του ηλεκτρικού ρεύματος το κόστος του οδοφωτισμού. Από την άλλη, εάν οι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων αυξηθούν σημαντικά, μεγαλώνει ο κίνδυνος καθυστερήσεων ή αδυναμίας εξόφλησης.

Καθώς τα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, μια γενικευμένη επιδείνωση της δυνατότητας πληρωμής των καταναλωτών μπορεί να προκαλέσει πίεση και στην εισπραξιμότητα των δημοτικών εσόδων.

Έτσι, οι Δήμοι κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με την πιο δύσκολη εξίσωση: να αυξάνεται το κόστος των υπηρεσιών καθαριότητας και φωτισμού την ίδια στιγμή που πιέζονται τα έσοδα που χρηματοδοτούν αυτές τις υπηρεσίες.

Η νέα ενεργειακή κρίση μπορεί να ανατρέψει τους προϋπολογισμούς

Η νέα άνοδος των καυσίμων έρχεται επομένως να επιβεβαιώσει ένα από τα βασικά προβλήματα που καταγράφει η μελέτη της ΕΕΤΑΑ: οι προϋπολογισμοί των Δήμων καταρτίζονται με συγκεκριμένες παραδοχές κόστους, όμως μια απότομη ενεργειακή ανατίμηση μπορεί να τις ανατρέψει μέσα στη διάρκεια του οικονομικού έτους.

Και η επιβάρυνση δεν σταματά στο πρατήριο ή στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος. Τα ακριβότερα καύσιμα αυξάνουν σταδιακά και το κόστος μεταφορών, προϊόντων, υλικών και υπηρεσιών που προμηθεύονται οι Δήμοι.

Εφόσον λοιπόν το πετρέλαιο παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια, το φυσικό αέριο στα σημερινά υψηλά επίπεδα και οι αυξήσεις συνεχίσουν να περνούν στις λιανικές τιμές καυσίμων, το επόμενο διάστημα θα τεθεί αναπόφευκτα το ερώτημα εάν οι υφιστάμενες πιστώσεις των Δήμων επαρκούν ή εάν θα απαιτηθεί πρόσθετη χρηματοδοτική στήριξη για την κάλυψη του αυξημένου ενεργειακού κόστους.

Η ίδια η λογική της μελέτης της ΕΕΤΑΑ οδηγεί προς αυτή την κατεύθυνση: όταν αυξάνεται το πραγματικό κόστος άσκησης μιας δημοτικής αρμοδιότητας, οι πόροι που τη χρηματοδοτούν δεν μπορούν να παραμένουν αμετάβλητοι.