ΚΕΔΕ: Ισχυρότερος ρόλος των Δήμων στις μεγάλες επενδύσεις – Οι έξι προϋποθέσεις που θέτει

 

Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης με τίτλο «Νέα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, αναδιάρθρωση Διεύθυνσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και λοιπές διατάξεις» τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση την 1η Σεπτεμβρίου και η διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Στόχος του νέου πλαισίου, σύμφωνα με το Υπουργείο, είναι η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και η ενίσχυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, της απασχόλησης, της καινοτομίας και της περιφερειακής ανάπτυξης. (OpenGov)

Το θέμα συζητήθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, καθώς πολλές από τις επενδύσεις αυτές θα πραγματοποιούνται σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων των Δήμων και απαιτούν σειρά αδειοδοτήσεων και παρεμβάσεων που συνδέονται άμεσα με τις τοπικές υποδομές και τον χωρικό σχεδιασμό.

Κατά την παρουσίαση των παρατηρήσεων επισημάνθηκε ότι το νομοσχέδιο κινείται προς θετική κατεύθυνση ως προς την ενίσχυση των επενδύσεων, της απασχόλησης και της τοπικής ανάπτυξης, ωστόσο η Αυτοδιοίκηση ζητά συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις προκειμένου οι Δήμοι να μην παραμένουν απλοί παρατηρητές σε επενδυτικές αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες.

Δεσμευτική γνώμη του Δημοτικού Συμβουλίου

Πρώτη βασική πρόταση της ΚΕΔΕ είναι η γνώμη του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου να αποκτήσει ουσιαστικό βάρος στη διαδικασία και να προηγείται της υλοποίησης μιας μεγάλης επένδυσης. Όπως τονίστηκε στη συνεδρίαση, δεν αρκεί η Αυτοδιοίκηση να καλείται απλώς να εκφράσει μία τυπική άποψη, όταν η επένδυση μπορεί να μεταβάλει σημαντικά την οικονομική, περιβαλλοντική και πολεοδομική φυσιογνωμία μιας περιοχής. Στη συνέχεια της συζήτησης υποστηρίχθηκε ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται πως η γνώμη του Δήμου προηγείται της επένδυσης, ώστε η διαδικασία να μη μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αρχής.

Ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη θεσμοθέτησης ανταποδοτικών πόρων υπέρ των Δήμων που φιλοξενούν μεγάλες επενδύσεις. Η θέση που διατυπώθηκε είναι ότι μία μεγάλη επένδυση μπορεί να δημιουργεί σημαντικό οικονομικό και δημοσιονομικό όφελος για το κράτος, αλλά ταυτόχρονα επιβαρύνει ή επηρεάζει άμεσα τον Δήμο και τις τοπικές υποδομές. Για τον λόγο αυτό, η ΚΕΔΕ ζητά να προβλέπεται συγκεκριμένο οικονομικό όφελος για την τοπική κοινωνία και τον οικείο Δήμο.

Εκπρόσωπος του Δήμου στην αξιολόγηση των επενδύσεων

Μία ακόμη πρόταση αφορά τη συμμετοχή εκπροσώπου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαδικασία αξιολόγησης των επενδυτικών σχεδίων. Η λογική της πρότασης είναι ότι, όταν μία μεγάλη επένδυση πρόκειται να εγκατασταθεί σε έναν συγκεκριμένο Δήμο, ο Δήμος αυτός θα πρέπει να έχει εκπροσώπηση στη διαδικασία αξιολόγησης και να μπορεί να καταθέτει εγκαίρως τις παρατηρήσεις του.

Ποιος θα πληρώνει τις νέες υποδομές;

Κεντρικό ζήτημα που τέθηκε από την ΚΕΔΕ είναι επίσης το κόστος των έργων υποδομής που συχνά απαιτούνται για την εξυπηρέτηση μιας μεγάλης επένδυσης. Δρόμοι πρόσβασης, ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτροδότηση και άλλες υποδομές μπορεί να απαιτούν σημαντικές πρόσθετες δαπάνες για τον Δήμο. Όπως επισημάνθηκε, δεν μπορεί ο Δήμος να καλείται να επωμιστεί το κόστος των έργων που γίνονται αναγκαία εξαιτίας μιας μεγάλης ιδιωτικής επένδυσης χωρίς αντίστοιχη χρηματοδοτική ενίσχυση. Η ΚΕΔΕ ζητά επομένως να προβλέπονται επιδοτήσεις ή ειδική χρηματοδότηση για τα αναγκαία συνοδά έργα υποδομής.

Απόλυτη συμβατότητα με τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η συζήτηση και για τις πολεοδομικές και χωροταξικές συνέπειες των επενδύσεων. Η ΚΕΔΕ ζητά να προβλέπεται ρητά ότι κάθε επένδυση θα πρέπει να είναι συμβατή με τα ισχύοντα τοπικά πολεοδομικά και χωροταξικά σχέδια και ότι οι επενδυτικές διευκολύνσεις δεν θα πρέπει να οδηγούν σε παρεμβάσεις που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα μιας περιοχής. Το συγκεκριμένο σημείο επανέφερε και ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ στο κλείσιμο της συζήτησης, υπογραμμίζοντας ότι τα τοπικά πολεοδομικά και χωροταξικά σχέδια πρέπει να αποτελούν βασικό κανόνα για τις επενδύσεις, διαφορετικά υπονομεύεται ο ίδιος ο σχεδιασμός που έχει προηγηθεί.

Η μεγάλη συζήτηση για το Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης

Ξεχωριστή συζήτηση προκάλεσε το Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης, το οποίο εισάγεται με το άρθρο 36 του σχεδίου νόμου. Η κυβερνητική διάταξη προβλέπει ότι μπορεί να συνάπτεται Κλιματικό Σύμφωνο μεταξύ της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικών Επενδύσεων και του φορέα υλοποίησης της επένδυσης και ότι ο οικείος Δήμος «δύναται να συνυπογράφει» το Σύμφωνο. Στο Σύμφωνο αποτυπώνονται, μεταξύ άλλων, δεσμεύσεις του επενδυτή για στόχους βιωσιμότητας και κλιματικής πολιτικής, μέτρα προσαρμογής και μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και επενδυτικό σχέδιο για την εφαρμογή των σχετικών παρεμβάσεων. (OpenGov)

Μέλη του ΔΣ της ΚΕΔΕ ζήτησαν η δυνατότητα αυτή να μετατραπεί σε υποχρέωση, δηλαδή να αφαιρεθεί το «δύναται» και η συμμετοχή του Δήμου στο Κλιματικό Σύμφωνο να γίνεται υποχρεωτική. Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, πρόκειται για μία δυνατότητα ώστε οι Δήμοι να αποκτήσουν ουσιαστικό λόγο στις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις που συνοδεύουν μεγάλες στρατηγικές επενδύσεις στην περιοχή τους.

Ενστάσεις για μετακύλιση ευθυνών στους Δήμους

Στη συνεδρίαση καταγράφηκαν πάντως και πιο επιφυλακτικές τοποθετήσεις. Ο Δημήτρης Μπίρμπας τ. Δήμαρχος Αιγάλεω, υποστήριξε ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να οδηγήσει σε μεταφορά πρόσθετων ευθυνών προς τους Δήμους, χωρίς αυτοί να διαθέτουν πάντοτε το απαιτούμενο προσωπικό και τον χρόνο για να εξετάζουν σύνθετες και μεγάλες επενδύσεις. Επισήμανε μάλιστα τον κίνδυνο οι σύντομες προθεσμίες να έχουν ως αποτέλεσμα ένας Δήμος να μην προλαβαίνει να εκδώσει γνώμη και στη συνέχεια να του αποδίδεται ευθύνη για την καθυστέρηση ή την εξέλιξη της διαδικασίας.

«Πρώτα το δημόσιο και το τοπικό συμφέρον»

Συνοψίζοντας τη συζήτηση, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ σημείωσε ότι στόχος των προτάσεων δεν είναι η παρεμπόδιση των επενδύσεων, αλλά η προστασία του δημόσιου και του τοπικού συμφέροντος.

Η κατεύθυνση που διαμορφώθηκε είναι ότι οι επενδύσεις μπορούν να προχωρούν, αλλά με συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις για τις τοπικές κοινωνίες: ουσιαστική γνώμη του Δήμου, συμμετοχή στις διαδικασίες, ανταποδοτικά οφέλη, χρηματοδότηση των απαιτούμενων υποδομών, ενεργό ρόλο στα Κλιματικά Σύμφωνα και πλήρη συμβατότητα με τον τοπικό πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό.

Η συζήτηση στο ΔΣ ανέδειξε έτσι ένα ευρύτερο ζήτημα που αναμένεται να απασχολήσει την Αυτοδιοίκηση όσο αυξάνονται οι μεγάλες επενδύσεις στην περιφέρεια: ποιος αποφασίζει για τις επενδύσεις που αλλάζουν την εικόνα μιας πόλης και ποιος αναλαμβάνει τελικά το οικονομικό, πολεοδομικό και περιβαλλοντικό τους κόστος.