«Τα παιδιά δεν ακούν μόνο όσα τους λέμε. Παρατηρούν τον τρόπο που ζούμε»

Της Χριστίνας Στυλιανού

«Να διαβάζεις περισσότερο.»

«Να φροντίζεις τον εαυτό σου.»

«Να τρως σωστά.»

«Να γυμνάζεσαι.»

«Να μην τα παρατάς όταν κάτι δυσκολεύει.»

Οι γονείς,οι φροντιστές και οι παιδαγωγοί έχουμε συχνά πολλές συμβουλές για τα παιδιά μας. Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που αξίζει να κάνουμε πρώτα στον εαυτό μας:

Βλέπει το παιδί εμάς να κάνουμε όλα όσα του ζητάμε να κάνει;

Τα παιδιά μαθαίνουν σε μεγάλο βαθμό παρατηρώντας και μιμούμενα τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή τους. Η συμπεριφορά των γονέων αποτελεί καθημερινό μοντέλο, από το οποίο τα παιδιά μπορούν να αντλούν πρότυπα για συνήθειες, στάσεις και τρόπους αντιμετώπισης της ζωής.

Το παράδειγμα είναι πιο δυνατό από τη συμβουλή

Αν θέλουμε ένα παιδί που αγαπά τη μάθηση, ας μας βλέπει να μαθαίνουμε. Αν θέλουμε να φροντίζει το σώμα και την υγεία του, ας μας βλέπει να φροντίζουμε τη δική μας. Αν θέλουμε να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες χωρίς να εγκαταλείπει κάθε προσπάθεια, ας βλέπει κι εμάς να προσπαθούμε όταν κάτι δεν μας είναι εύκολο.
Αν θέλουμε να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται, ας μας ακούει να λέμε:
«Δεν τα καταφέρνω μόνος μου. Θα ζητήσω βοήθεια.»

Ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τον θυμό, το άγχος, την απογοήτευση και τις διαφωνίες αποτελεί μάθημα για το παιδί. Η έρευνα για τη συναισθηματική ρύθμιση στην οικογένεια δείχνει ότι τα παιδιά παρατηρούν τις συναισθηματικές αντιδράσεις των γονέων και μπορούν να μαθαίνουν από αυτές πώς αντιμετωπίζονται τα συναισθήματα.

Και μέσα σε όλα αυτά, μην ξεχνάμε τον εαυτό μας
Υπάρχει όμως μια πλευρά που συχνά παραμελούμε.
Ο γονιός δεν χρειάζεται να εξαφανίσει τις δικές του ανάγκες για να είναι καλός γονιός. Το να βρίσκει χρόνο για ένα βιβλίο, για άσκηση, για φίλους, για ξεκούραση, για μια νέα γνώση ή για έναν προσωπικό στόχο δεν είναι εγωισμός.
Είναι και αυτό ένα μήνυμα προς το παιδί:
«Η ζωή μου έχει αξία. Συνεχίζω να εξελίσσομαι. Φροντίζω τον εαυτό μου και ταυτόχρονα αγαπώ και φροντίζω τους ανθρώπους μου.»
Η αυτοφροντίδα, όταν γίνεται με ισορροπία, μπορεί να γίνει ένα ζωντανό παράδειγμα για το παιδί.

Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι
Ίσως εδώ βρίσκεται και το πιο σημαντικό. Τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς που τα κάνουν όλα σωστά.

Χρειάζονται γονείς αληθινούς.

Έναν γονιό που μπορεί να πει:
«Σήμερα κουράστηκα πολύ και χρειάζομαι λίγο χρόνο να ξεκουραστώ.»
«Έκανα λάθος και θέλω να το διορθώσω.»
«Δεν τα κατάφερα αυτή τη φορά, αλλά θα προσπαθήσω ξανά.»

«Θέλω να μάθω κάτι καινούργιο.»

Αυτές οι στιγμές διδάσκουν στα παιδιά ότι η αυτοβελτίωση δεν σημαίνει τελειότητα. Σημαίνει πρόοδο.
Οι επιλογές μας γίνονται μέρος της δικής τους εικόνας για τη ζωή

Ο τρόπος που τρώμε, κινούμαστε, εργαζόμαστε, ξεκουραζόμαστε, χρησιμοποιούμε την τεχνολογία, αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και μιλάμε στους ανθρώπους γύρω μας δημιουργεί καθημερινά ένα περιβάλλον μάθησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιλογή του παιδιού θα είναι ίδια με τη δική μας. Τα παιδιά μεγαλώνοντας αποκτούν τη δική τους προσωπικότητα, αξίες και επιλογές.

Σημαίνει όμως ότι το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί ένα από τα σημαντικά πλαίσια μέσα στα οποία διαμορφώνονται οι συνήθειες και οι στάσεις τους.
Γι’ αυτό, πριν ρωτήσουμε:

«Τι παράδειγμα δίνω στο παιδί μου;»
ίσως αξίζει να ρωτήσουμε:

«Τι βλέπει το παιδί μου όταν με κοιτάζει να ζω τη δική μου ζωή;»

Και ίσως αυτή η ερώτηση να μας οδηγήσει όχι στην ενοχή, αλλά σε κάτι πολύ πιο όμορφο:στην επιθυμία να γίνουμε κι εμείς λίγο καλύτεροι…