Πιθανά ισόβια για τους δύο γιατρούς που κατηγορούνται για το θάνατο του Μαζωνάκη

Ο ανακριτής αναβάθμισε σήμερα την κατηγορία για το κακούργημα της ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο για τους δύο γιατρούς που κατηγορούνται για το θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, Ηλία Θεοδωρόπουλο και Ιωάννα Γάκα. Έλαβαν προθεσμία προκειμένου να απολογηθούν σήμερα το μεσημέρι.

Τι σημαίνει όμως στην πράξη η αναβάθμιση της κατηγορίας;

Όπως εξηγούν νομικοί κύκλοι στο Newsbomb, η αναβάθμιση της κατηγορίας δεν είναι απλώς μια αλλαγή ορολογίας. Μεταφέρει την υπόθεση από ένα κακούργημα με πρόσκαιρη κάθειρξη σε ένα έγκλημα για το οποίο ο νόμος προβλέπει ισόβια κάθειρξη.

Η ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο υπάγεται στο άρθρο 299 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα: ο ενδεχόμενος δόλος δεν συνεπάγεται, από μόνος του, ηπιότερη βασική ποινή από εκείνη που προβλέπεται για την ανθρωποκτονία με άμεσο δόλο. Η εξέλιξη, επομένως, μεταβάλλει ουσιωδώς το ποινικό διακύβευμα για τους δύο κατηγορουμένους.

Ακριβώς λόγω αυτής της βαρύτητας, χρειάζεται ψυχραιμία ως προς την τελική ποινική αντιμετώπιση. Πληροφορίες κυρίως από το αστυνομικό ρεπορτάζ συνδέουν την αναβάθμιση με νέα ψηφιακά ευρήματα της έρευνας. Δεν έχει όμως γίνει γνωστό το πλήρες αναμορφωμένο κατηγορητήριο και το σύνολο του αποδεικτικού υλικού, ώστε να γνωρίζουμε ποια ακριβώς περιστατικά αξιολογήθηκαν καθοριστικά και πώς αποδίδονται χωριστά σε κάθε κατηγορούμενο. Άλλο η δημοσιοποίηση μιας δικαστικής εξέλιξης και άλλο η πλήρης γνώση της πραγματικής και νομικής βάσης της.

Από την έκθεση στην αποδοχή του θανάτου
Η διαφορά μεταξύ θανατηφόρου έκθεσης και ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο δεν εξαντλείται στην ποινή. Στη θανατηφόρο έκθεση ο δόλος αφορά τη δημιουργία ή τη διατήρηση της κατάστασης αβοηθησίας, ενώ ο θάνατος αποδίδεται σε αμέλεια. Για την ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο απαιτείται να αποδειχθεί ότι ο δράστης προέβλεψε τον θάνατο ως ενδεχόμενη συνέπεια της συμπεριφοράς του και τον αποδέχθηκε.

Η διάκριση είναι λεπτή, αλλά ουσιαστική. Η παραβίαση ιατρικών κανόνων, ακόμη και ιδιαίτερα σοβαρή, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με ανθρωποκτόνο δόλο. Ούτε αρκεί μόνη η πρόβλεψη ότι μπορεί να επέλθει θάνατος: Και στην ενσυνείδητη αμέλεια ο δράστης προβλέπει το αποτέλεσμα, πιστεύει όμως ότι θα το αποφύγει. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο πόσο επικίνδυνη ήταν η συμπεριφορά, αλλά ποια στάση κράτησε ο συγκεκριμένος άνθρωπος απέναντι στον θάνατο που προέβλεπε.

Σύμφωνα με τους νομικούς που μίλησαν στο Newsbomb, αυτό δεν σημαίνει ότι η αποδοχή του αποτελέσματος αποδεικνύεται μόνο με κάποια ρητή δήλωση. Συνάγεται από τις περιστάσεις: από τη γνώση του κινδύνου, τις διαθέσιμες επιλογές, τη συνέχιση της συμπεριφοράς και τις ενέργειες ή παραλείψεις όταν ο κίνδυνος γίνεται συγκεκριμένος. Γι’ αυτό και η ακριβής χρονική αλληλουχία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Το «ως γιατροί όφειλαν να γνωρίζουν» δεν απαντά, από μόνο του, στο διαφορετικό ερώτημα «τι πράγματι γνώριζαν και τι αποδέχθηκαν».

Ίδια κατηγορία δεν σημαίνει αναγκαστικά ίδια ευθύνη
Η φυσική απουσία από την αρχική πράξη δεν αποκλείει κάθε πιθανή ποινική ευθύνη. Αντίστοιχα, όμως, η συστέγαση των ιατρείων ή η συζυγική σχέση δεν θεμελιώνουν συναυτουργία. Χρειάζεται συγκεκριμένη σύνδεση με την αξιόποινη συμπεριφορά και ο απαιτούμενος δόλος στο πρόσωπο του καθενός.

Εφόσον ο γιατρός επέστρεψε μετά την κατάρρευση και ανέλαβε τη φροντίδα του ασθενούς, η έρευνα δεν περιορίζεται στο ποιος χειρίστηκε το μηχάνημα. Από την άλλη πλευρά, η ευθύνη δεν προκύπτει απλώς επειδή κάποιος βρέθηκε στον χώρο όπου εξελισσόταν ένα επείγον περιστατικό.

Και στο στάδιο αυτό, πάντως, η πλημμελής αντιμετώπιση και η συνειδητή μη αποτροπή ενός θανάτου που ο δράστης αποδέχεται παραμένουν διαφορετικά πράγματα. Η τυχόν προσπάθεια ανάνηψης αποτελεί στοιχείο προς συνεκτίμηση, δεν αρκεί, όμως, ως απομονωμένο γεγονός για να απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα για την προηγούμενη και τη σύγχρονη συμπεριφορά του. Η αξιολόγηση πρέπει να αφορά συγκεκριμένες ενέργειες, χρόνους και δυνατότητες, όχι γενικές εντυπώσεις.

Newsbomb