«Εάν η βοήθεια καίγεται και η γραφειοκρατία παρακολουθεί» (του Μιχάλη Ψαριανού)

Του Μιχάλη Ψαριανού (Αρχηγός εθελοντικών πυροσβεστικών  υπηρεσιών του Ανόβερο)

Δεν ξεκίνησε με την πολιτική.
Όχι με διαγωνισμούς, όχι με ατελείωτες συνεδριάσεις, όχι με πανάκριβες γνωμοδοτήσεις.
Ξεκίνησε με φωτιά.
Με καμένα δάση. Με κατεστραμμένες ζωές. Με ανθρώπους που στον Δήμο Διρφύων-Μεσσαπίων στην Εύβοια αναγκάζονται χρόνο με τον χρόνο να βλέπουν την πατρίδα τους να τυλίγεται στις φλόγες.

Ιδιαίτερα η καταστροφική πυρκαγιά του περασμένου έτους έδειξε τι συμβαίνει όταν το κράτος είναι πολύ αργό και η καταστροφή έρχεται πιο γρήγορα από κάθε διοικητική διαδικασία. Και ακριβώς γι’ αυτό έγιναν συζητήσεις. Γρήγορα. Άμεσα. Χωρίς γραφειοκρατία. Άνθρωποι έδρασαν, ενώ άλλοι ακόμη ταξινομούσαν φακέλους. Στην 30ή επέτειο της Εθελοντικής Πυροσβεστικής στα Ψαχνά, τον Νοέμβριο του 2025, παραδόθηκαν τρία ( νέα ) σημαντικά πυροσβεστικά. Οχήματα που έπρεπε να σώζουν ζωές. Οχήματα που έπρεπε να προστατεύουν τα δάση. Οχήματα που αποκτήθηκαν ακριβώς για εκείνη τη στιγμή που θα ξεσπούσε ξανά φωτιά. Γιατί στην Εύβοια οι φωτιές επιστρέφουν ξανά και ξανά.
Πίσω από αυτή τη βοήθεια δεν βρίσκονταν υπουργεία, ούτε προγράμματα εκατομμυρίων, ούτε μεγάλες πολιτικές υποσχέσεις. Μια (αρμόδια υπηρεσία) από τον δήμο, καθώς και ένας Έλληνας πατριώτης που ζει στη Γερμανία, οργάνωσαν, χρηματοδότησαν και έκαναν πραγματικότητα αυτό που κανονικά θα έπρεπε να αποτελεί καθήκον ενός λειτουργικού κράτους, ενός δήμου, μιας κοινότητας. Άνθρωποι με καρδιά, πρακτικό πνεύμα και δεσμό με την πατρίδα τους έδρασαν, ενώ άλλοι μετακινούσαν έγγραφα από γραφείο σε γραφείο. Φυσικά, κάτι τέτοιο κοστίζει χρήματα. Πολλά χρήματα. Η αγορά, η μεταφορά και η επισκευή οχημάτων δεν γίνονται με ζεστά λόγια και πατριωτικούς λόγους της Κυριακής. Στη Γερμανία όλα οργανώθηκαν γρήγορα, απλά και χωρίς γραφειοκρατικό θέατρο. Ακόμη και ο τεχνικός έλεγχος TÜV ολοκληρώθηκε, ώστε τα οχήματα να είναι έτοιμα για χρήση όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.
Και τώρα έρχεται το καθοριστικό ερώτημα: γιατί τελικά;
Γιατί άνθρωποι επένδυσαν τον χρόνο, τα χρήματα και τη δύναμή τους, όταν αυτά τα οχήματα από τον Νοέμβριο του 2025 παραμένουν ανεκμετάλλευτα μπροστά από την πυροσβεστική στην πλατεία  σαν εκθέματα μουσείου μιας αποτυχημένης ελπίδας;
Το νησί σύντομα θα καίγεται ξανά…
Αλλά τα οχήματα δεν επιτρέπεται να βγουν στον δρόμο.
Πρώτα δεν έγινε αποδεκτός ο γερμανικός τεχνικός έλεγχος TÜV. Μετά τα οχήματα έπρεπε να πάνε στο τελωνείο.
Μετά στο ελληνικό ΚΤΕΟ. Μετά έλειπαν έγγραφα. Μετά κι άλλα έγγραφα.
Μετά φωτογραφίες από ζώνες ασφαλείας. Μετά πρέπει να περιμένουμε μέχρι κάποιος υπεύθυνος να επιστρέψει από τις διακοπές. Και ξαφνικά γίνεται ασαφές αν τα έγγραφα που κατατέθηκαν επαρκούν πραγματικά. Και στο μεταξύ;
Χωρίς πινακίδες. Χωρίς άδεια κυκλοφορίας. Χωρίς επιχειρησιακή χρήση. ΜΠΡΑΒΟ! Το νησί καίγεται…
Πρέπει πραγματικά να το φανταστεί κανείς: έτοιμα πυροσβεστικά οχήματα βρίσκονται σε μια περιοχή που απειλείται τακτικά από δασικές πυρκαγιές και δεν επιτρέπεται να κινηθούν επειδή λείπει κάπου μια σφραγίδα. Επειδή κάποιο γραφείο έγινε πιο σημαντικό από ένα φλεγόμενο δάσος. Το πραγματικό πρόβλημα εδώ και καιρό είναι μεγαλύτερο από αυτά τα τρία οχήματα.
Είναι πρόβλημα συστήματος. Στην Ελλάδα, οι πολίτες εδώ και δεκαετίες εξουθενώνονται από μια γραφειοκρατία που θεωρεί τον εαυτό της σημαντικότερο από τους ανθρώπους που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Όποιος θέλει να αλλάξει κάτι, μπλοκάρεται. Όποιος θέλει να βοηθήσει, ελέγχεται. Όποιος αναλαμβάνει ευθύνη, τιμωρείται με φόρμες και χαρτιά. Και τώρα αυτή η νοοτροπία πλήττει ακόμη και εκείνους που δίνουν εθελοντικά το τελευταίο τους πουκάμισο για την κοινότητά τους. Ανθρώπους που τη νύχτα παλεύουν με τις φωτιές. Ανθρώπους που σώζουν ζωές χωρίς αμοιβή. Ανθρώπους που δεν ρωτούν αν αξίζει ο κόπος τους. Το κράτος, ο δήμος, η κοινότητα αντίθετα φαίνεται πως ακριβώς αυτό ρωτούν.
Ίσως αυτή να είναι η πιο πικρή διαπίστωση:
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη διάθεσης για βοήθεια. Όχι η έλλειψη αλληλεγγύης. Ούτε καν η έλλειψη χρημάτων.
Το πρόβλημα είναι ένας διοικητικός μηχανισμός που σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λειτουργεί πιο αργά από την ίδια τη φωτιά. Οι πολίτες μοιάζουν πλέον σαν ένας πόρος που το κράτος εξαντλεί μέχρι τέλους: να πληρώνουν, να περιμένουν, να σωπαίνουν, να λειτουργούν. Και ακόμη και εκείνοι που προσφέρουν εθελοντικά και αναλαμβάνουν ευθύνη, στο τέλος επιβαρύνονται επιπλέον. Δημιουργείται η εντύπωση πως όχι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά εξαντλείται η ίδια η ουσία των ανθρώπων. Όμως όταν αρμέγεις συνεχώς τις αγελάδες και στο τέλος τις σφάζεις τι απομένει; Κάποια στιγμή τελειώνει όχι μόνο η υπομονή των ανθρώπων αλλά και η εμπιστοσύνη τους. Και η χαμένη εμπιστοσύνη αντικαθίσταται πολύ πιο δύσκολα από οποιοδήποτε πυροσβεστικό όχημα.
Ίσως οι αρμόδιες αρχές θα έπρεπε κάποτε να θέσουν στον εαυτό τους ένα απλό ερώτημα:
Τι ακριβώς πρέπει ακόμη να συμβεί ώστε τρία πυροσβεστικά οχήματα να επιτραπεί επιτέλους να κυκλοφορήσουν? Πρέπει πρώτα να καεί ξανά ένα δάσος? Ένα σπίτι? Ή μήπως ένας άνθρωπος?

Μιχάλης Ψαριανός