Η Κατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα το 2025: Μια Ενορχηστρωμένη Υποχώρηση

Οι τελευταίες εξελίξεις σχετικά με την κατάσταση της δημοκρατίας στη Ελλάδα είναι άκρως ανησυχητικές. Στον Δείκτη Φιλελευθερης Δημοκρατίας που δημοσιεύει το Πανεπιστήμιο του Gothenburg, η χώρα μας σημείωσε πτώση τριών θέσεων, κατατάσσοντας την 52η παγκοσμίως και 24η εντός της ΕΕ. Τα κυριότερα προβλήματα εντοπίζονται στην αδυναμία των θεσμικών αντιβάρων και στον έλεγχο της εξουσίας από το κοινοβούλιο και τη δικαιοσύνη

Ανησυχητική Υποχώρηση της Δημοκρατίας

Η Ελλάδα δεν αποτελεί πλήρη φιλελεύθερη δημοκρατία, όπως αποδεικνύει η ανάλυση του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ). Οι θεσμικές αδυναμίες της, κυρίως στον τομέα του κοινοβουλευτικού και δικαστικού ελέγχου, αποτελούν σοβαρό πρόβλημα για τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Παγκόσμια Εικόνα της Δημοκρατίας

Η παγκόσμια εικόνα της δημοκρατίας έχει επιστρέψει σε επίπεδα που παρατηρούνταν το 1978. Ειδικότερα, οι δημοκρατικές κατακτήσεις του «τρίτου κύματος» που ξεκίνησε το 1974 δείχνουν να εξαφανίζονται. Στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική η δημοκρατία βρίσκεται στο κατώτερο σημείο των τελευταίων 50 ετών, κυρίως λόγω της αυταρχικοποίησης στις ΗΠΑ.

Αξιοσημείωτη Διαπίστωση: Ο μέσος Αμερικανός πολίτης βιώνει συνθήκες δημοκρατικής υποχώρησης ανάλογες με αυτές του 1965.

Γιατί Ο Δείκτης Φιλελεύθερης Δημοκρατίας Μας Αφορά Όλους

Ο Δείκτης αυτός περιλαμβάνει κρίσιμα θέματα που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας, όπως η ποιότητα της δικαιοσύνης, η ισονομία και η προστασία των δικαιωμάτων:

• Σημαντικές Αδυναμίες: Η υποχώρηση της Ελλάδας καθιστά εμφανείς τις χρόνιες αδυναμίες στον έλεγχο της εξουσίας και στη λειτουργία των θεσμών.
• Διεθνής Κλίμακα: Η κατάσταση της χώρας κατατάσσει την Ελλάδα σε μια ευρύτερη τάση υποχώρησης των φιλελεύθερων δημοκρατιών παγκοσμίως.
• Διαρθρωτικά Ελλείμματα: Η κατάταξη της χώρας στην ΕΕ δείχνει την ανάγκη για θεσμική ανασυγκρότηση.

Το Αυταρχικό Κλίμα

Στον κόσμο που γίνεται ολοένα και περισσότερο αυταρχικός, σύμφωνα με την έκθεση, καμία χώρα στη Βόρεια Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη δεν παρουσίασε διαδικασία εκδημοκρατισμού. Η Ελλάδα είναι πλέον μία από τις λίγες χώρες που βιώνουν δημοκρατική παρακμή, μαζί με την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ.

Σημαντικά Στοιχεία του Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας για την Ελλάδα το 2025

• Συνολική Αξιολόγηση: Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 52η θέση μεταξύ 179 χωρών παγκοσμίως, τρεις θέσεις πιο κάτω σε σύγκριση με το 2024.
• Δημοκρατικός Πυλώνας: Σε αξιολογήσεις για τις ελεύθερες και αδιάβλητες εκλογές, η Ελλάδα βρίσκεται στην 43η θέση.
• Φιλελεύθερος Πυλώνας: Ο βαθμός προστασίας ατομικών δικαιωμάτων κατατάσσει τη χώρα 75η.

Μειωμένες Βαθμολογίες στον Φιλελεύθερο Πυλώνα

• Η κοινοβουλευτική εποπτεία της κυβέρνησης έχει υποχωρήσει σημαντικά από το 2019, με βαθμολογία 59,4 στα 100.
• Η δικαστική εξουσία παρουσίασε επίσης πτώση στην αξιολόγηση, φτάνοντας στο 74,6 στα 100.
• Σημαντική είναι η βελτίωση στα δικαιώματα και την ελευθερία, αν και περιορισμένη, με βαθμολογία 90,5.

Προβλήματα που Απαιτούν Προσοχή

Ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, Επικεφαλής Ερευνών του ΚΕΦΙΜ, κατονόμασε τις κύριες προκλήσεις στο σχέδιο της δημοκρατίας:

• Αδυναμία ελέγχου της κυβέρνησης από τη Βουλή.
• Μη συμμόρφωση με δικαστικές αποφάσεις.
• Υπονόμευση της συνταγματικής τάξης.

Αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν αρνητικά τη βαθμολογία της Ελλάδας στον δείκτη, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις των αυταρχικών πρακτικών στην καθημερινότητα των πολιτών.

Συμπέρασμα: Η Συνέχεια της Δημοκρατίας στην Ελλάδα

Ο Δείκτης Φιλελεύθερης Δημοκρατίας, που δημοσιεύεται από το Πανεπιστήμιο του Gothenburg, έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως ως ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο στην εκτίμηση της δημοκρατικής κατάστασης. Μέσω των δεδομένων του, γινόμαστε μάρτυρες μιας δημοκρατίας που χρήζει επανάστασης και επαναφοράς στην κανονικότητα. Η ανάγκη για υποστήριξη αξιών που προάγουν την ατομική ελευθερία και τα δικαιώματα είναι όσο ποτέ επιτακτική.